Chronische stress

De stresscyclus is een overlevingssysteem en vandaag de dag nog net zo actueel. De stress cyclus bestaat uit een vlecht- en vlucht respons en een relaxatie en regeneratierespons. Stress is noodzakelijk voor effectieve prestatie maar als de regeneratie van de stressrespons uitblijft dan ontstaat chronische stress. De bijnieren worden dan uitgeput. De stress blijft te lang, nadat de bedreiging is geweken (het alarmsysteem blijft in onze hersenen aanstaan). Vaak gebeurd dit onbewust en is het direct gerelateerd aan je emotionele huishouding.

Langdurige stress kan zorgen voor tal van fysieke, mentale en emotionele symptomen

Vermoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn/migraine, een verzwakt immuunsysteem, ontstekingsgevoeligheid, chronische (onverklaarbare) pijnen, rugpijn, schouderpijn, nekpijn, pijnlijke gewrichten en spieren. Spierzwakte en spierspanningen, maag-darmproblemen, verhoogde bloedsuikerspiegel, verhoogde bloeddruk, arteriosclerose, hartkloppingen, druk op de borst, hyperventilatie, meer last van PSM. Stemmingswisselingen, humeurig, prikkelbaar, piekeren, angstig, somberheid, depressie, huidproblemen, droge ogen. Slechte nachtrust, verminderd libido. Trek in suikers, besluiteloos, concentratieproblemen, vergeetachtig.

In de woorden van de beroemde stressonderzoeker Robert Sapolsky: ‘Stress-gerelateerde ziektes ontstaan voornamelijk doordat we zo vaak een fysiologisch systeem activeren dat geëvolueerd is om te reageren op acute fysieke noodsituaties. Wij schakelen het daarentegen maanden achter elkaar in, wanneer we piekeren over hypotheken, relaties en promoties.

Stress is emotie onderdrukt 

We zijn geneigd om de relaxatierespons onvoldoende te benutten en onze emoties onvoldoende te verwerken en los te laten. Onze emotionele wereld staat in directe relatie tot veel van de genoemde stress-symptomen. Emoties zijn namelijk fysieke reacties (denk aan de uitdrukkingen een knoop in je maag voelen, een last op de schouders voelen, trillen op je benen, dichtslaan van de keel). Wanneer we emoties niet verwerken blijven er stresshormonen, over langere perioden en zonder onderbreking, in kleinere hoeveelheid in de bloedstroom komen. Dit put de bijnieren en ook het immuunsysteem uit. Afweerstoffen in het bloed, zonder dat er een letsel is om te helen, zorgt voor subtiele schade aan weefsels en organen. Onverwerkte emoties zorgen voor allerlei verstoringen van allerlei systemen. Dat verklaart veel chronische klachten. Bijzondere toevoeging is dat zelfs onverwerkte ervaringen uit de kindertijd later in het leven die verstoringen veroorzaken. (Dit blijkt o.a. uit de ACE studie, waarin aangetoond dat er een relatie tussen jeugdervaringen en gezondheidsproblemen is).

Chronische stress werkt onbewust

We zijn dit vaak niet bewust. We zien niet bewust het verband met die ervaringen uit het verleden en de klachten in het hier en nu. Het impliciete geheugen speelt een rol. Deze herinneringen ervaren wij alleen als fysieke sensaties en emoties zonder direct mentale herinneringen. Je lichaam herinnert maar je bewuste denkende hersenen kunnen er niet bij.

De amygdala is een belangrijke speler op dit vlak. De amygdala kunnen de evaluerende functie van de cortex (onze denkende en analytische hersenen) compleet overslaan en stressreacties veroorzaken die in relatie tot de huidige context buitenproportioneel zijn. Maar op een onbewust niveau (impliciet geheugen) herinneringen vertaald in lichaamsreacties, ‘alarmbellen gaan rinkelen’, alsof de bedreigingen van vroeger er nu weer is (overigens kunnen dit zeer subtiele ervaringen zijn geweest). Ongecontroleerde woede, angstigheid, hyperalertheid, blijvend piekeren, vermijdend gedrag, terugtrekken, gevoelens van isolatie, chronische spanning. Onze denkende hersenen zien dan niet het verband terwijl de symptomen een verhaal willen vertellen.

(Oude) emoties leren verwerken en loslaten is iets van vitaal belang, naast natuurlijk elementen zoals gezond voedsel, sporten, ontspanning, positief denken, zingeving en meer.

Als dieptepsycholoog en fysiotherapeut met een expertise in chronische stress, bied ik de juiste begeleiding.
Neem contact op bij interesse, vragen of het maken van een afspraak.